برایِ سه واژه‌یِ انگلیسیِ ringtone،‏ track و clip – که امروزه زیاد به کار می‌روند – سه برابرِ فارسی پیشنهاد می‌کنم:

ringtone: زنگ‌آهنگ

نمونه:
چه زنگ‌آهنگِ زیبایي!
من هم می‌خاهم زنگ‌آهنگِ گوشی ام را تغییر دهم.

همچنین، باید تأکید کنم، از کاربردِ «زنگ» به جایِ «هشدار» (alaram) یا «آژیر» (alert) بپرهیزیم.

track: قطعه

نمونه:
قطعه‌یِ دومِ این آلبوم را بسیار می‌پسندم.
این آلبوم ۸ قطعه دارد.

clip: تکّه‌فایل [ویدئویی، شنیداری یا صوتی]

از آن‌جا که clipping به معنایِ «تکّه‌برداری»'ست، کاربردِ «تکّه» در این‌جا بهتر است. همچنین، «پاره» را می‌توان برایِ فایل‌هایي به کار برد، که به علّتِ حجمِ بالا به چند بخشِ جداگانه بخش می‌شوند؛ امّا برایِ اجرایِ آن، باید همه‌یِ «پاره‌ها» را با هم یکی کرد. چون هر «پاره‌فایل» به خودیِ خود کار نمی‌کند، کاربردِ تکّه یا قطعه برایِ آن نامناسب است.

نمونه:
این هم تکّه‌فایلِ ویدئویی از نوازندگیِ خسرو!

باید توجّه داشت، تکّه‌فایل با نماهنگ، فیلم، و قطعه متفاوت است؛ هرچند می‌تواند بخشي از یک فیلم یا فرازي از یک تصنیف/آهنگ باشد. تکّه‌فایل‌ها معمولن مدّتِ کوتاهي دارند.

Barâ ye se vâĵe ye engelisi ye ringtone, track va clip – ke emruze ziyâd be kâr mi ravand – se barâbar e fârsi piŝnehâd mi konam:

Ringtone: zangâhang

Nemune:
Ce zangâhang e zibâ i!
Man ham mi xâham zangâhang e guŝi y-am râ taĝyir deham.

Hamconin, bâyad taëkid konam, az kârbord e “zang” be jâ ye “hoŝdâr” (alarm) yâ “âĵir” (alert) be parhizim.

Track: qeté

Nemune:
Qeté ye 2^om e in âlbom râ besiyâr mi pasandam.
In âlbom 8 qeté dârad.

Clip: tekkefâyl [videoi, ŝenidâri yâ sowti]

Az ânjâ ke clipping be maënâ ye “tekkebardâri”’st, kârbord e “tekke” dar injâ behtar ast. Hamconin, “pâre” râ mi tavân barâ ye fâylhâ i be kâr bord, ke be ellat e hajm e bâlâ be cand baxŝ e jodâgâne baxŝ mi ŝavad; ammâ barâ ye ejrâ ye ân, bâyad hame ye “pârehâ” râ bâ ham yeki kard. Con har “pârefâyl” be xodi ye xod kâr ne mi konad, kârbord e tekke yâ qeté barâ ye ân nâmonâseb ast.

Nemune:
In ham tekkefâyl e videoi az navâzandegi ye Xosrow!

Bâyad tavajjoh dâŝt, tekkefâyl bâ nemâhang, film, va qeté motafâvet ast; harcand mi tavânad baxŝ i az yek film yâ farâz i az yek tasnif/âhang bâŝad. Tekkefâylhâ maëmulan moddat e kutâh i dârand.

همه می‌دانیم واژگاني چون dynamics،‏ electronics و hydraulics نامِ شاخه‌هایي از علم اند که در فارسی با حذفِ s ِ پایانی'شان آن‌ها را «دینامیک، الکترونیک، هیدرولیک» می‌نامیم. در دستورزبان، هم انگلیسی و هم فارسی، این نام‌ها «اسمِ مفرد» اند.

در انگلیسی، برایِ ساختنِ «صفت» از این اسم‌ها، s ِ جمعِ پایانی'شان را حذف می‌کنند؛ یعنی dynamic،‏ electronic،‏ hydraulic.

آشکار است که صفتِ electronic ِ انگلیسی، درست همانندِ «الکترونیک»ِ فارسی'ست و این، باعث می‌شود که ما، این «اسم» را، به اشتباه، در برابرِ آن «صفت» به کار ببریم و، برایِ نمونه، electronic services را ترجمه کنیم: «خدماتِ الکترونیک»؛ در حالي که در فارسی، برایِ ساختنِ صفت از این اسم‌ها، به آسانی، به پایان اشان «ی» افزوده می‌شود: «الکترونیکی، دینامیکی، هیدرولیکی».

به عبارتِ دیگر، از آن‌جا که الکترونیک نامِ بکي از رشته‌هایِ علمی'ست، ترکیبي همچون «پُستِ الکترونیک»، می‌تواند به همان اندازه خنده‌دار و بی‌معنا باشد، که «آسیبِ فیزیک» یا «بالابرِ مکانیک» هست!

دلیلِ دیگر برایِ بروزِ چنین مشکل‌هایي، وجودِ صفت‌هایي همچون «تکنولوژیک» (تکنولوژی + یک) در فارسی'ست. در نگاهِ نخست، شاید این صفت کاملن انگلیسی بنماید؛ و لی، چنین پس‌وندي در گذشته‌یِ فارسی وجود داشته، که در گذرِ زمان «ک» از آن حذف شده و به شکلِ «-ی» در آمده است. این پس‌وند هنوز در «تاریک» (تار + یک) و «نزدیک (نزد + یک) باز مانده، و تازگیها برایِ ساختنِ صفت از اسم‌هایِ پایان‌گیر به «-ی»، همچون جامعه‌شناسی، زبان‌شناسی، و همین تکنولوژی، دوباره زنده شده است.

پس، در کاربردِ صفت‌ها دقّت کنیم: خدماتِ الکترونیکی، نامه‌یِ الکترونیکی (رایانامه)، سامانه‌یِ الکترونیکی، شارژِ الکترونیکی، و نیز سامانه‌یِ دینامیکی، جکِ هیدرولیکی.

Hame mi dânim vâĵegân i con dynamics, electronics, va hydraulics, nâm e ŝâxehâ i az elm and ke dar Fârsi, bâ hazf e s e pâyâni’ŝân, ânhâ râ “dinâmik, elektoronik, hidrolik” mi nâmim. Dar dastur e zabân, ham Engelisi va ham Fârsi, in nâmhâ “esm e mofrad” and.

Dar Engelisi, barâ ye sâxtan e “sefat” az in esmhâ, s e jamë e pâyâni’ŝân râ hazf mi konand; yaëni dynamic, electronic, hydraulic.

Âŝkâr ast ke sefat e electronic e Engelisi, dorost hamânand e “elektoronik” e Fârsi’st va in, bâes mi ŝavad ke mâ, in “esm” râ, be eŝtebâh, dar barâbar e ân “sefat” be kâr be barim o, barâ ye nemune, electronic services râ tarjome konim: “xadamât e elektoronik”; dar hâl i ke dar Fârsi, barâ ye sâxtan e sefat az ân esmhâ, be âsâni, be pâyân eŝân “i” afzude mi ŝavad: “dinâmiki, elektoroniki, hidroliki”.

Be ebârat e digar, az ânjâ he elektoronik nâm e yek i az reŝtehâ ye elmi’st, tarkib i hamcon “post e elektoronik”, mi tavânad be hamân andâze xandedâr o bimaënâ bâŝad, ke “âsib e fizik” yâ “bâlâbar e mekânik” hast!

Dalil e digar barâ ye boruz e conin moŝkelhâ i, vojud e sefathâ i hamcon “teknoloĵik” (teknoloĵi + ik) dar Fârsi’st. Dar negâh e noxost, ŝâyad in sefat kâmelan Engelisi be nemâyad; va li, conin pasvand i dar gozaŝte ye Fârsi vojud dâŝte, ke dar gozar e zamân “k” az ân hazf ŝode va be ŝekl e “i” dar âmade ast. In pasvand hanuz dar “târik” (târ + ik) o “nazdik” (nazd + ik) bâz mânde, va tâzegihâ barâ ye sâxtan e sefat az esmhâ ye pâyângir be “i”, hamcon jâmeeŝenâsi, zabânŝenâsi, va hamin teknoloĵi, dobâre zende ŝode ast.

Pas, dar kârbord e sefathâ deqqat konim: xadamât e elektoroniki, nâme ye elektoroniki (râyânâme), sâmâne ye elektoroniki, ŝârĵ e elektoroniki, va niz sâmâne ye dinâmiki, jak e hidroliki.

− نوک داری؟

+ نه، مگه پرنده'م؟

− منظور ام مداد اه.

+ دارم، و لی خود ام کار اش دارم.

− نوک اش رو چی؟

+ آخه بدونِ نوک که نمی‌شه با'ش نوشت!

− ای خدا! هیچ چی اضافی نداری؟

+ چرا؛ خودکار دارم. چه‌رنگی می‌خای؟

− اوف…! همون خودکارِ آبی'ت رو بده.

+ آبی ندارم.

− پس چه‌رنگی داری؟

+ فقط قرمز و مشکی.

− باشه، فرقي نداره. مشکی رو بده.

+ پس چرا اوّل گفتی نوک می‌خام؟

− مگه داری؟!

* این مفهوم را شاید برخي به نامِ «اُتیسم» بشناسند.

− Nok dâri?

+ Na, mage paranda’m?!

− Manzur am medâd e.

+ Dâram, va li xod am kâr eŝ dâram.

− Nok eŝ ro ci?

+ Âxe bedun e nok ke ne mi ŝe bâ’ŝ neveŝt!

− Ey xodâ! Hic ci ezâfi na dâri?

+ Cerâ; xodkâr dâram.Cerangi mi xây?

− Uff…! Hamun xodkâr e âbi’t ro be de.

+ Âbi na dâram.

− Pas cerangi dâri?

+ Faqat qermez o meŝki.

− Bâŝe, farq i na dâre. Meŝki ro be de.

+ Pas cerâ avval gofti nok mi xâm?

− Mage dâri?!

* In mafhum râ ŝâyad, barx i, be nâm e “otism” be’ŝnâsand.

نخستین مشکلِ من با خطّ‌ِ فارسی به ۱۰-۱۲ سال پیش باز می‌گردد؛ که اوّلِ راهنمایی بودم و عضوِ شورایِ مدرسه. قرار بود برنامه‌یي پربار برایِ صبحگاه آماده کنیم. من هم، بی‌خبر از تاریخِ اروپا، باید متني را می‌خاندم که یکي از بچّه‌ها آماده کرده و همان روز صبح به من رسانده بود.

خلاصه، واکنشِ بچّه‌هایِ باسواد و کتاب‌خان، هنگامي که گفتم «قرونِ وَسَطی»، جالب بود.

همان هنگام این پرسش در ذهن ام پدیدار شد که چرا باید «وسطا» را با املایي چنین نامربوط بنویسیم.

Noxostin moŝkel e man bâ xatt e Fârsi be 10-12 sâl piŝ bâz mi gardad; ke avval e râhnemâi budam o ozv e ŝowrâ ye madrese. Qarâr bud barnâme i porbâr barâ ye sobhgâh âmâde konim. Man ham, bixabar az târix e Orupâ, bâyad matn i râ mi xândam ke yek i az baccehâ âmâde karde, va hamân ruz sobh, be man rasânde bud.

Xolâse, vâkoneŝ e baccehâ ye bâsavâd o ketâbxân, hangâm i ke قرونِ وسطی râ “qorun e vasati” xândam, jâleb bud!

Hamân hangâm, in porseŝ dar zehn am padidâr ŝod, ke cerâ bâyad وسطا (vostâ) râ bâ emlâ i conin nâmarbut be nevisim.