اگر در تایپِ فارسی در محیطهایِ رایانهیی:
• به فاصلهی صفر/مجازی (یا، به اشتباه، نیمفاصله) نیاز دارید؛
• نگرانِ عددهایِ انگلیسیِ نوشتهیِ خود هستید؛
• عددهایِ اولِ سطر، در سمتِ چپِ سطر قرار میگیرد؛ برایِ مثال:
زندانی آزاد شدند 5
• نقطه، کمان، یا دیگر نشانههایِ نگارشیِ پایانِ پاراگراف به اوّلِ سطر منتقل میشوند؛ برایِ مثال:
!باور نمی کنم
• گهگاه باید به دنبالِ نشانهیي رویِ صفحهکلید بگردید؛
• به نقطههایِ زیرِ «ي» و «همزهیِ رویِ «ك» حسّاسیّت دارید؛
چارهیِ شما در کاربردِ چیدمانِ استانداردِ صفحهکلیدِ فارسی'ست.
استانداردِ ۹۱۴۷
مؤسّسهیِ استاندارد و تحقیقاتِ صنعتیِ ایران، چیدماني برایِ نویسههایِ رویِ صفحهکلیدِ فارسی ارائه کرده، که آخرین نسخهیِ آن ISIRI 9147 است. حروف و نشانههایِ این چیدمان در سه سطحِ عادی، با کلیدِ تبدیل (Shift)، و با کلیدِ دگرسازِ راست (Altِ راست در صفحهکلیدهایِ امریکایی، یا AltGr در صفحهکلیدهایِ اروپایی) قرار دارند.
در این چیدمان، افزون بر حرفها و عددهایِ فارسی، نشانههایِ اضافیِ زیادي وجود دارد، که ممکن است در وضعیّتِ خاصّي کاربرد داشته باشند؛ همچون سهنقطه، نشانههایِ ریاضی (ضرب، تقسیم، منها)، نشانهیِ ﷼، نویسههایِ لازم برایِ واردکردنِ متنهایِ عربی (الفِ وصل، همزهیِ بالا، مد، الفِ کوتاه)، نویسههایِ کنترلیِ الگوریتمِ دوجهته (نشانهیِ راستبهچپ، نشانهیِ چپبهراست)، نشانههایِ استانداردِ ASCI (@، #، &، "، ~، ;) و نشانههایِ متفرّقه (نشانهیِ درجه، نشانهیِ یورو، فاصلهیِ نشکن).
متأسّفانه، به رغمِ تلاشِ گروهي از دوستانِ علاقهمند، که نسبت به فارسی و فارسینویسی دغدغه دارند، ویندوز همچنان از صفحهکلیدِ استاندارد پشتیبانی نمیکند و کاربران ناچار اند آن را دستی نصب کنند. اگر از کاربرانِ ویندوز هستید و به چیدمانِ استانداردِ صفحهکلید نیاز دارید، آن را از [۲] دریافت کنید. در برابر، توزیعهای مختلفِ لینوکس، همچون اوبونتو، فدورا، رِدهَت، به خوبی از چیدمانِ استانداردِ صفحهکلیدِ فارسی پشتیبانی میکنند.
محدودیّت
کاربردِ چیدمانِ استانداردِ صفحهکلیدِ فارسی دو محدودیّت به همراه دارد:
نخستین محدودیّت که به خودِ چیدمان مربوط میشود، این است که برایِ تغییرِ زبانِ صفحهکلید باید از دگرسازِ چپ استفاده کنید؛ چون، همانطور که اشاره شد، دگرسازِ راست برایِ درجِ نویسههایِ خاصّي به کار میرود.
محدودیّتِ دیگر در رابطه با قلمهایِ فارسی'ست؛ با صفحهکلیدِ استاندارد بهتر است از قلمهایِ استاندارد۱ استفاده کنید، که همهیِ نشانههایِ رویِ صفحهکلید را داشته باشند و شما را در نرمافزارهایي مانندِ Word به زحمت نیندازند.۲
یک ایرادِ اساسی
به نظرِ نویسنده، صفحهکلیدِ استاندارد، یک نقطهضعفِ بزرگ دارد، که باید برای اش چارهیي اندیشیده شود: نشانهیِ ویرگولِ فارسی، هم دور از دیگر نشانههایِ نگارشی همچون نقطه و نقطهویرگول است، هم در جایِ نامناسبي قرار داده شده، که درجِ آن را، با توجّه به کاربردِ زیاد اش، دشوار میکند.
پانوشتها:
۱، شرکتِ «فارسیوبِ شریف» بهترین مجموعه از قلمهایِ استانداردِ فارسی را بهسازی و ارائه میکند، که نسخهیِ 0٫۴ آن را میتوانید از وبگاهِ این شرکت، رایگان، دریافت کنید. همچنین، مجموعهیي از قلمهایِ استاندارد (شاملِ قلمهایِ فارسیوب) را میتوانید از [۴] دریافت کنید.
۲. برایِ مثال، میدانیم که درصدِ انگلیسی (%) با درصدِ فارسی (٪) متفاوت است؛ هم در ظاهر و هم در یونیکد. حال، اگر با قلمي همچون B Nazanin بنویسید «۵٪» و آن را در یک صفحهیِ وب کپی کنید، به جایِ آن، «5%» میبینید. زیرا صفحهکلیدِ فارسیِ ویندوز درصدِ فارسی ندارد و قلمهایِ نااستانداردِ رایجِ کنونی هم (همچون قلمهایِ برنارایانه، که نامهای اشان با B آغاز میشود)، با دریافتِ یونیکدِ درصدِ انگلیسی، درصدِ فارسی را درج میکنند.
شاید بتوان از این مسأله، به بهانهیِ دورزدنِ صفحهکلیدِ نااستانداردِ ویندوز چشم پوشید (هرچند باز هم کاري غیرِعلمی تلقّی میشود)؛ امّا از این نمیتوان گذشت، که این قلمها خودِ درصدِ فارسی را ندارند!
مرجعها:
۱. فناوریِ اطلاعات - چیدمانِ حروف و علائمِ فارسی بر صفحهکلیدِ رایانه، مؤسّسهیِ استاندارد و تحقیقاتِ صنعتیِ ایران (پیدیاف)؛
۲. نسخهیِ دومِ صفحهکلیدِ استانداردِ فارسیِ ویندوز، وبگاهِ «زبانِ فارسی»؛
لینکِ مستقیم برایِ دریافتِ صفحهکلیدِ استانداردِ فارسی برایِ ویندوز، ساختهیِ آقایِ بهنامِ اسفهبد؛
۳. صفحهکلیدِ فارسی (پارسی-عربی)
۴. صفحهکلیدهایِ فارسی
۵. وبگاهِ فارسیوبِ شریف
