پیش‌تر گفته شد، که برایِ نوشتنِ نام‌هایِ خاص با املا و قاعده‌هایِ نگارشی ای جز ترانویسیِ لاتینی (ترنس‌پرسا)، از نشانه‌هایِ گفت‌آوردِ تکی (’‘) بهره می‌بریم؛ و این‌گونه نشان می‌دهیم که نوشته‌یِ میانِ این دو نشانه، از دستورِ ترانویسی پیروی نمی‌کند. (متنِ اصلی: ترنس‌پرسا - پرهیز از دیگر روش‌هایِ نگارشی)

نام‌هایِ خاصّ‌ِ بیگانه را، هم می‌توان به املایِ اصلی نوشت، هم می‌توان ترانویسی کرد، که هر یک، برتری‌ها و کاستی‌ها ای دارد:

املایِ اصلی:

•  آسانی در دسترسیِ به مرجع‌هایِ زبان‌اصلی و جست‌وجویِ اینترنتی؛

•  نیاز به آشنایی با قاعده‌هایِ نگارشی و تلفّظی در زبان‌هایِ دیگر، که به احتمالِ اشتباه می‌افزاید؛ برایِ مثال، حرفِ j در یک زبان با آوایِ /خ/ خانده می‌شود، در یک ای /ج/، و در دیگری /ژ/؛

•  نیاز به نویسه‌هایِ اضافی، در موردِ خطّ‌ِ برخ ای از زبان‌ها؛ برایِ مثال «ñ» در اسپانیایی، و «ü» در آلمانی یا ترکی؛

•  استثنازایی و زیرِپاگذاشتنِ دستورِ ترانویسی، که خود هدفِ استثنازدایی از خط را دنبال می‌کند؛

•  ناکارآمدی در موردِ زبان‌ها ای با خطّ‌ِ جز-لاتینی، همچون عربی، روسی، ژاپنی؛ یعنی در موردِ این زبان‌ها، ناچار ایم نام‌ها را ترانویسی کنیم.

ترانویسی:

•  یکدستیِ نوشتار در املا و نگارش؛

•  آسانیِ کم‌سوادترها یا ناآشنایان با حوزه‌یِ خاصّ ای از دانش، در خاندن؛

•  برخورداریِ تنها از مرجع‌هایِ فارسی.

Piŝtar gofte ŝod, ke barâ ye neveŝtan e nâmhâ ye xâss bâ emlâ vo qâedehâ ye negâreŝi i joz tarânevisi ye lâtini (‘TransPERSɅ’), az neŝânehâ ye goftâvard e taki (‘’) bahre mi barim; va ingune neŝân mi dehim ke neveŝte ye miyân e in do neŝâne, az dastur e tarânevisi peyravi ne mi konad. (matn e asli: TransPERSɅ - parhiz az digar raveŝhâ ye negâreŝi)

Nâmhâ ye xâss e bigâne râ, ham mi tavân be emlâ ye asli neveŝt, ham mi tavân tarânevisi kard, ke har yek, bartarihâ vo kâstihâ i dârad:

Emlâ ye asli:

•  âsâni dar dastrasi be marjaɛhâ ye zabânasli va jostoju ye interneti;

•  niyâz be âŝnâi bâ qâedehâ ye negâreŝi yo talaffozi dar zabânhâ ye digar, ke be ehtemâl e eŝtebâh mi afzâyad; barâ ye mesâl, harf e “j” dar yek zabân bâ âvâ ye /x/ xânde mi ŝavad, dar yek i /j/, va dar digari /ĵ/;

•  niyâz be nevisehâ ye ezâfi, dar mowred e xatt e barx i az zabânhâ; barâ ye mesâl, “ñ” dar espâniyâi, va “ü” dar âlmâni yâ torki;

•  estesnâzâi va zir-e-pâ-gozâŝtan e dastur e tarânevisi, ke xod hadaf e estesnâzodâi az xatt râ donbâl mi konad;

•  nâkâramadi dar mowred e zabânhâ i bâ xatt e joz-lâtini, hamcon arabi, rusi, ĵâponi; yaɛni dar mowred e in zabânhâ, nâcâr im nâmhâ râ tarânevisi konim.

Tarânevisi:

•  yekdasti ye neveŝtâr dar emlâ vo negâreŝ;

•  âsâni ye kamsavâdtarhâ yâ nââŝnâyân bâ howze ye xâss i az dâneŝ, dar xândan;

•  barxordâri ye tanhâ az marjaɛhâ ye fârsi.

یک ای از چالش‌هایِ پیشِ‌رویِ ترانویسی، استانداردسازیِ تلفّظِ واژه‌ها در گونه‌یِ معیارِ نوشتار است؛ چرا که بسیار ای از واژه‌هایِ کنونیِ فارسی، دو یا چند تلفّظِ متفاوت دارند – البتّه گویش‌ها و لهجه‌ها منظور نیست. برایِ مثال، فعلِ «نُمودن» به دو صورتِ «نِمودن» و «نَمودن» هم ثبت شده، و بسیار ای از مشتقّات اش، همچون «نُمودار/نِمودار»، «نُمونه/نِمونه»، «نُمایش/نِمایش/نَمایش» چندتلفّظی اند.

از آن‌جا که در خطّ‌ِ لاتینی همه‌یِ آواها نوشته می‌شوند، برایِ یکدستیِ نوشتار، بهتر است یک تلفّظ ترجیح داده شده و رواج یابد.

برایِ این کار، باید به چند مسئله توجّه داشت:

۱. در گزینشِ تلفّظِ ترجیحی، چشاییِ اهلِ زبان در نظر گرفته شود. برایِ مثال، «چِراغ/چَراغ»، که شاید دومی خوش‌آیندِ فارسی‌گویان نباشد.

۲. از گوناگونیِ تلفّظ می‌توان در جداسازیِ حوزه‌هایِ معنایی بهره برد؛ برایِ مثال، «چِشم/چَشم». «چِشم» را می‌توان در معنایِ فیزیکی به کار برد (چِشمِ سر، چِشمک)؛ «چَشم» را در معنایِ انتزاعی (چَشم‌داشت، چَشم حتمن).

۳. یکدستیِ آوایی میانِ واژه‌هایِ گوناگونِ مشتقَ از یک ریشه، حفظ شود. برایِ مثال، از آن‌جا که «نارَس، زودرَس» تنها به همین شکل اند، پس «رَسیدن» به «رِسیدن» ترجیح داده می‌شود؛ یا مشتقّاتِ «نِمودن»، همه، در تلفّظ با /e/ اشتراک دارند.

۴. گاه ای، می‌توان یک تلفّظ را به بهانه‌یِ آشفتگیِ زبانی کنار گذاشت؛ برایِ مثال، «کَشتی/کِشتی»؛ که دومی همسانِ صیغه‌یِ دوم‌شخصِ «کشتن» است.

۵. برخ ای واژه‌ها با تلفّظ‌هایِ تازه رواج یافته اند، که بررسی‌هایِ زبان‌شناختی در باره‌یِ درستی و اعتبار اشان داوری می‌کند؛ اگر بتوان آن‌ها را جزئِ تغییراتِ آواییِ زبان دانست، به نوشتارِ معیار راه می‌یابند. برایِ مثال، «هِنگام، صِدا»، به جایِ «هَنگام، صَدا».

Yek i az câleŝhâ ye piŝeru ye tarânevisi, estândârdsâzi ye talaffoz e vâĵehâ dar gune ye meɛyâr e neveŝtâr ast; cerâ ke besiyâr i az vâĵehâ ye konuni ye fârsi, do yâ cand talaffoz e motafâvet dârand – albatte guyeŝhâ vo lahjehâ manzur nist. Barâ ye mesâl, feɛl e nomudan be do surat e nemudan o namudan ham sabt ŝode, va besiyâr i az moŝtaqqât aŝ, hamcon nomudâr/nemudâr, nomune/nemune, nomâyeŝ/nemâyeŝ/namâyeŝ candtalaffozi y-and.

Az ânjâ ke dar xatt e lâtini hame ye âvâhâ neveŝte mi ŝavand, barâ ye yekdasti ye neveŝtâr, behtar ast yek talaffoz tarjih dâde ŝode va ravâj yâbad.

Barâ ye in kâr, bâyad be cand masále tavajjoh dâŝt:

1. Dar gozineŝ e talaffoz e tarjihi, ceŝâi ye ahl e zabân dar nazar gerefte ŝavad. Barâ ye mesâl, cerâĝ/carâĝ, ke ŝâyad dovomi xoŝâyand e fârsiguyân na bâŝad.

2. Az gunâguni ye talaffoz mi tavân dar jâdâsâzi ye howzehâ ye maɛnâi bahre bord; barâ ye mesâl, ceŝm/caŝm. Ceŝm râ mi tavân dar maɛnâ ye fiziki be kâr bord (ceŝm e sar, ceŝmak); caŝm râ dar maɛnâ ye entezâi (caŝmdâŝt, caŝm hatman).

3. Yekdasti ye âvâi miyân e vâĵehâ ye gunâgun e moŝtaqq az yek riŝe, hefz ŝavad. Barâ ye mesâl, az ânjâ ke nâras, zudras tanhâ be hamin ŝekl and, pas rasidan be residan tarjih dâde ŝavad; yâ moŝtaqqât e nemudan, hame, dar talaffoz bâ /e/ eŝterâk dârand.

4. Gâh i, mi tavân yek talaffoz râ be bahâne ye âŝoftegi ye zabâni kenâr gozâŝt; barâ ye mesâl, kaŝti/keŝti; ke dovomi hamsân e siĝe ye dovomŝaxs e keŝtan ast.

5. Barx i vâĵehâ bâ talaffozhâ ye tâze ravâj yâfte and, ke barrasihâ ye zabânŝenâxti dar bâre ye dorosti yo eɛtebâr eŝân dâvari mi konad; agar be tavân ânhâ râ jozɛ e taĝyirât e âvâi ye zabân dânest, be neveŝtâr e meɛyâr râh mi yâband. Barâ ye mesâl, hengâm, sedâ, be jâ ye hangâm, sadâ.