سی‌وب در باره بایگانی فهرست › اشتراک ›

نام‌هایِ خاص: املایِ اصلی یا ترانویسی؟

شنبه ۷ مرداد ۱۳۹۱‏‏، ساعت ِ 1:37

پیش‌تر گفته شد، که برایِ نوشتنِ نام‌هایِ خاص با املا و قاعده‌هایِ نگارشی ای جز ترانویسیِ لاتینی (ترنس‌پرسا)، از نشانه‌هایِ گفت‌آوردِ تکی (’‘) بهره می‌بریم؛ و این‌گونه نشان می‌دهیم که نوشته‌یِ میانِ این دو نشانه، از دستورِ ترانویسی پیروی نمی‌کند. (متنِ اصلی: ترنس‌پرسا - پرهیز از دیگر روش‌هایِ نگارشی)

نام‌هایِ خاصّ‌ِ بیگانه را، هم می‌توان به املایِ اصلی نوشت، هم می‌توان ترانویسی کرد، که هر یک، برتری‌ها و کاستی‌ها ای دارد:

املایِ اصلی:

•  آسانی در دسترسیِ به مرجع‌هایِ زبان‌اصلی و جست‌وجویِ اینترنتی؛

•  نیاز به آشنایی با قاعده‌هایِ نگارشی و تلفّظی در زبان‌هایِ دیگر، که به احتمالِ اشتباه می‌افزاید؛ برایِ مثال، حرفِ j در یک زبان با آوایِ /خ/ خانده می‌شود، در یک ای /ج/، و در دیگری /ژ/؛

•  نیاز به نویسه‌هایِ اضافی، در موردِ خطّ‌ِ برخ ای از زبان‌ها؛ برایِ مثال «ñ» در اسپانیایی، و «ü» در آلمانی یا ترکی؛

•  استثنازایی و زیرِپاگذاشتنِ دستورِ ترانویسی، که خود هدفِ استثنازدایی از خط را دنبال می‌کند؛

•  ناکارآمدی در موردِ زبان‌ها ای با خطّ‌ِ جز-لاتینی، همچون عربی، روسی، ژاپنی؛ یعنی در موردِ این زبان‌ها، ناچار ایم نام‌ها را ترانویسی کنیم.

ترانویسی:

•  یکدستیِ نوشتار در املا و نگارش؛

•  آسانیِ کم‌سوادترها یا ناآشنایان با حوزه‌یِ خاصّ ای از دانش، در خاندن؛

•  برخورداریِ تنها از مرجع‌هایِ فارسی.

Piŝtar gofte ŝod, ke barâ ye neveŝtan e nâmhâ ye xâss bâ emlâ vo qâedehâ ye negâreŝi i joz tarânevisi ye lâtini (‘TransPERSɅ’), az neŝânehâ ye goftâvard e taki (‘’) bahre mi barim; va ingune neŝân mi dehim ke neveŝte ye miyân e in do neŝâne, az dastur e tarânevisi peyravi ne mi konad. (matn e asli: TransPERSɅ - parhiz az digar raveŝhâ ye negâreŝi)

Nâmhâ ye xâss e bigâne râ, ham mi tavân be emlâ ye asli neveŝt, ham mi tavân tarânevisi kard, ke har yek, bartarihâ vo kâstihâ i dârad:

Emlâ ye asli:

•  âsâni dar dastrasi be marjaɛhâ ye zabânasli va jostoju ye interneti;

•  niyâz be âŝnâi bâ qâedehâ ye negâreŝi yo talaffozi dar zabânhâ ye digar, ke be ehtemâl e eŝtebâh mi afzâyad; barâ ye mesâl, harf e “j” dar yek zabân bâ âvâ ye /x/ xânde mi ŝavad, dar yek i /j/, va dar digari /ĵ/;

•  niyâz be nevisehâ ye ezâfi, dar mowred e xatt e barx i az zabânhâ; barâ ye mesâl, “ñ” dar espâniyâi, va “ü” dar âlmâni yâ torki;

•  estesnâzâi va zir-e-pâ-gozâŝtan e dastur e tarânevisi, ke xod hadaf e estesnâzodâi az xatt râ donbâl mi konad;

•  nâkâramadi dar mowred e zabânhâ i bâ xatt e joz-lâtini, hamcon arabi, rusi, ĵâponi; yaɛni dar mowred e in zabânhâ, nâcâr im nâmhâ râ tarânevisi konim.

Tarânevisi:

•  yekdasti ye neveŝtâr dar emlâ vo negâreŝ;

•  âsâni ye kamsavâdtarhâ yâ nââŝnâyân bâ howze ye xâss i az dâneŝ, dar xândan;

•  barxordâri ye tanhâ az marjaɛhâ ye fârsi.

خطّ ۆ نگارش