در گذشته، شش صورتِ صرفیِ زمانِ حالِ فعلِ بودن (ام، ای، است، ایم، اید، اند) را هرجا که می‌شد، می‌چسباندند؛ ولی امروزه «است» را کمابیش جدا می‌نویسند و تازگی‌ها این گرایش در نوشتنِ «اند» نیز دیده می‌شود.

دلیلِ این سرهم‌نویسی، همان‌گونه که پیش‌تر رفت، آن است که تکواژهایِ تک‌هجایی مستقلّ به شمار نمی‌آمدند. البتّه چسباندنِ فعل که از آنِ همه‌یِ جمله است، کارِ نابه‌جایي ست. جالب این است که این فعل‌ها را همین که به صورتِ گذشته در می‌آیند، جدا و بافاصله می‌نویسیم؛ برایِ نمونه: خوشحالیم؛ خوشحال بودیم. با کمي دقّت در می‌یابیم که این فعل‌ها نیز همچون دیگر فعل‌ها پایانگرِ جمله اند و باید جدا و مستقلّ نوشته شوند و پیوند-اِشان با واژه‌یِ پیش از خود یک پیوندِ آوایی ست که به گفتار ربط دارد، نه نوشتار. (نک‍. ضمیرِ جانشین، نه متّصل – پاراگرافِ ۲)

دلیلِ دیگر برایِ چسباندنِ این فعل‌ها شاید همانندی‌شان با شناسه‌هایِ فعل باشد. چند نفري هم که به من برایِ جدا نوشتنِ این فعل‌ها خرده گرفته اند، برایِ اثباتِ سخن‌اشان فعل‌هایِ دیگر همچون «بودم» و «دیدم» را نمونه آوردند که شناسه‌هایِ «ـَم، ـیم، ـی،…» به‌شان می‌چسبد؛ و فراموش کردند که شناسه جزئِ جدایی‌ناپذیرِ فعل است و نباید با فعل‌هایِ «ام، ای، است، ایم، اید، اند» اشتباه گرفته شود – که گویا کوتاه‌شده‌یِ «اَستم، اَستی، اَست، اَستیم، اَستید، اَستند» هستند. اگر به شناسه‌هایِ سوّم‌شخصِ مفرد بنگریم، به تفاوت‌اِشان پی می‌بریم. این شناسه در زمانِ گذشته ø و در زمانِ حال «-َد» است که هیچ‌یک همانندِ «اَست» نیستند و گویا خودِ «اَست» در اصل فعلي ست با شناسه‌یِ ø.

بیش‌تر بخانید:

بازاَندیشیِ زبانِ فارسی، داریوشِ آشوری، نشرِ مرکز.

خطّ‌ِ فارسی: سپاس‌گزارم یا سپاس‌گزار ام؟