ترکیب‌ها یِ اضافی ۆ عطفی، دۆ ترکیب ِ پرکاربرد برا یِ ساختن ِ واژه‌ها یِ تازه اند:

باغِ‌وحش، دردِسر، دردِدل، آبِرو، راهِ‌حل، زادِولد؛

سرۆکار، کارۆبار، آب‌ۆگل، دست‌ۆپا، سرۆپا، ساخته‌وپرداخته، رفت‌ۆآمد، پرس‌ۆجو، دوخت‌ۆدوز، تاخت‌ۆتاز، گفت‌ۆگو، شست‌ۆشو، جست‌ۆجو.

گاه، این ترکیب‌ها برا یِ تلفّظ ِ ساده‌تر تغییر می کنند؛ از ترکیب‌ها یِ اضافی «-ِ» (e)حذف می شود، و در ترکیب‌ها یِ عطفی «ۆ» (o) حذف یا به «ا» (â) تبدیل می شود:

کاردستی، آب‌لیمو، اسباب‌بازی، تاکسی‌تلفنی، دۏمیدانی؛

کاه‌گل، شدآمد، برقاطیس (برق‌ۆمغناطیس).

ساده‌ترین راه برا یِ دانستنِ این که ترکیب‌ها یِ اضافی یک واژه یِ مستقلّ اند، یا یک گروهه یِ اسمی، افزودن ِ نشانه یِ جمع ِ «-ها» به آن‌ها'ست. برا یِ مثال، دردِسرها (نه دردها یِ سر) نشان می دهد «دردِسر» یک واژه است ۆ، نه باید فاصله‌دار نگاشته شود؛ در حال ای که، «شیر ِ دریایی» (جمع: شیرها یِ دریایی) یک گروهه یِ اسمی'ست. در مورد ِ ترکیب‌ها یِ عطفی کار ساده‌تر است، کافی'ست به بینیم به یک چیز اشاره دارند، یا بیش‌تر.

پی‌نوشت:

شگفت‌آور این است، که گاه این ترکیب‌ها را با هم اشتباه می گیریم؛ برا یِ مثال، «دۏِمیدانی، دردِدل، زادِولد» را به اشتباه می گوییم دۏۆمیدانی، دردۆدل، زادۆولد؛ به عکس، «گفت‌ۆگو، شست‌ۆشو، جست‌ۆجو» را گفتِ‌گو، شستِ‌شو، جستِ‌جو.

Tarkibhâ ye ezâfi yo atfi, do tarkib e porkârbord barâ ye sâxtan e vâĵehâ ye tâze and:

bâĝevahŝ, dardesar, derdedel, âberu, râhehall, zâdevalad;

sarokâr, kârobâr, âbogel, dastopâ, saropâ, sâxte-vo-pardâxte, raftoâmad, porsoju, duxtoduz, tâxtotâz, goftogu, ŝostoŝu, jostoju.

Gâh, in tarkibhâ barâ ye talaffoz e sâdetar taĝyir mi konand; az tarkibhâ ye ezâfi “e” hazf mi ŝavad, va dar tarkibhâ ye atfi “o” hazf yâ be “â” tabdil mi ŝavad:

kârdasti, âblimu, asbâbbâzi, tâksitelefoni, dowmeydâni;

kâhgel, ŝodâmad, barqâtis (barq-o-meĝnâtis).

Sâdetarin râh barâ ye dânestan e in ke tarkibhâ ye ezâfi yek vâĵe ye mostaqell and, yâ yek goruhe ye esmi, afzudan e neŝâne ye jamë e “-hâ” be ânhâ’st. Barâ ye mesâl, dardesarhâ (na dardhâ ye sar) neŝân mi dehad “dardesar” yek vâĵe ast o, na bâyad fâseledar negâŝte ŝavad; dar hâl i ke, “ŝir e daryâi” (jamë: ŝirhâ ye daryâi) yek goruhe ye esmi’st. Dar mowred e tarkibhâ ye atfi kâr sâdetar ast, kâfi’st be binim be yek ciz eŝâre dârand, yâ biŝtar.

Peyneveŝt:

Ŝegeftâvar in ast, ke gâh in tarkibhâ râ bâ ham eŝtebâh mi girim; barâ ye mesâl, “dow-e-meydâni, dard-e-del, zâd-e-valad” râ be eŝtebâh mi guim dew-o-meydâni, dard-o-del, zâd-o-valad; be aks, “goft-o-gu, ŝost-o-ŝu, jost-o-ju” râ goft-e-gu, ŝost-e-ŝu, jost-e-ju.