اوبونتو به صورت ِ خۆدکار، از قابلیّت‌ها یِ پایه یِ لت‌ها یِ لمسی یِ رایانه‌ها یِ کیفی و کتابی (لپتاپ‌ها و نتبوک‌ها) پشتیبانی می کند: تلیک با یک ضربه، تلیک ِ راست با ضربه یِ دۆانگشتی، و نوردش ِ عمودی ۆ افقی – به دل‌خاه – یا با حرکت ِ دۆ انگشت یا در لبه‌ها.

در این یک سال ۆ نیم ای که اوبونتو داشتم، گه‌گاه می دیدم یک تلیک ِ ساده رو یِ لت ِ لمسی، همچۆن تلیک ِ میانی عمل می کند؛ امّا نه می دانستم چه‌گونه. امروز در وب‌نوشت ای خاندم، برخ ای نرم‌افزارها امکان ِ تعریف ِ ناحیه ای ویژه برا یِ تلیک ِ میانی در گوشه‌ها فراهم می کنند. با آزمودن ِ هر چهار گوشه یِ لت ِ لمسی در یافتم، گوشه یِ بالا سمت ِ راست، در پیش‌فرض، ناحیه یِ ویژه یِ تلیک ِ میانی'ست.

پیش‌تر اشاره شد، تلیک ِ میانی در فایرفاکس ۆ تاندربرد رونوشت‌ها را می چسباند (paste). هم‌زمان، فهمیدم با انتخاب ِ متن با موشی، آن متن خۆدبه‌خۆد در حافظه یِ موقّت ِ فایرفاکس ذخیره می شود، و می توان با تلیک ِ میانی آن را چسباند. البتّه این حافظه یِ موقّت با حافظه یِ درنظرگرفته‌شده برا یِ copy متفاوت است.

در about:config، متغیّر ِ clipboard.autocopy این عملکرد را کنترل می کند؛ و تغییر ِ آن به بستن ۆ بازکردن ِ برنامه نیاز دارد.

گویا این عملکرد رو یِ ویندۏز کار نه می کند؛ به افزایه یِ AutoCopy نیاز است.

   تلیک ِ میانی در اوبونتو

کاربردها یِ تلیک ِ میانی در اوبونتو منحصر به فایرفاکس نیست؛ در یونیتی، عملکردها یِ زیر برا یِ تلیک ِ میانی تعریف شده است:

۱. رو یِ نشانگر ِ صدا، برا یِ بستن ۆ بازکردن ِ صدا؛

۲. رو یِ نقشک‌ها یِ برنامه‌ها در راه‌انداز (launcher) برا یِ بازکردن ِ پنجره ای نۏ از آن برنامه؛

۳. رو یِ نوار ِ عنوان ِ پنجره برا یِ فرستادن ِ آن به پشت ِ همه یِ پنجره‌ها؛

۴. در برنامه یِ مدیریّت ِ فایل برا یِ بازکردن ِ یک پوشه در زبانه یِ نۏ.

Ubuntu be surat e xodkâr, az qâbeliyyathâ ye pâye ye lathâ ye lamsi ye râyânehâ ye kifi va ketâbi (laptâphâ vo netbukhâ) poŝtibâni mi konad: telik bâ yek zarbe, telik e râst bâ zarbe ye doangoŝti, va navardeŝ e amudi yo ofoqi – be delxâh – yâ bâ harakat e do angoŝt yâ dar labehâ.

Dar in yek sâl o nim i ke Ubuntu dâŝtam, gahgâh mi didam yek telik e sâde ru ye lat e lamsi, hamcon telik e miyâni amal mi konad; ammâ ne mi dânestam cegune. Emruz dar vebneveŝt i xândam, barx i narmafzârhâ emkân e taërif e nâhiye i viĵe barâ ye telik e miyâni dar guŝehâ farâham mi konand. Bâ âzmudan e har câr guŝe ye lat e lamsi dar yâftam, guŝe ye bâlâ samt e râst, dar piŝfarz, nâhiye ye viĵe ye telik e miyâni’st.

Piŝtar eŝâre ŝod, telik e miyâni dar Fâyerfâks o Tânderberd runeveŝthâ râ mi casbânad (‘paste’). Hamzamân, fahmidam bâ entexâb e matn bâ muŝi, ân matn xodbexod dar hâfeze ye movaqqat e Fâyerfâks zaxire mi ŝavad, va mi tavân bâ telik e miyâni ân râ casbând. Albatte in hâfeze ye movaqqat bâ hâfeze ye dar-nazar-gerefteŝode barâ ye ‘copy’ motafâvet ast.

Dar ‘about:config’, motaĝayyer e ‘clipboard.autocopy’ in amalkard râ kontrol mi konad; va taĝyir e ân be bastan o bâzkardan e barnâme niyâz dârad.

Guyâ in amalkard ru ye Vindowz kâr ne mi konad; be afzâye ye ‘AutoCopy’ niyâz ast.

   Telik e miyâni dar Ubuntu

Kârbordhâ ye telik e miyâni dar Ubuntu monhaser be Fâyerfâks nist; dar Yuniti, amalkardhâ ye zir barâ ye telik e miyâni taërif ŝode ast:

1. ru ye neŝângar e sadâ, barâ ye bastan o bâzkardan e sadâ;

2. ru ye naqŝakhâ ye barnâmehâ dar râhandâz (‘launcher’) barâ ye bâzkardan e panjare i now az ân barnâme;

3. ru ye navâr e onvân e panjare barâ ye ferestâdan e ân be poŝt e hame ye panjarehâ;

4. dar barnâme ye modiriyyat e fâyl barâ ye bâzkardan e yek puŝe dar zabâne ye now.