نشانه‌یِ معرفه:

واکه‌یِ /e/، در پایانِ واژه‌یِ مفرد، به عنوانِ نشانه‌یِ معرفه به کار می‌رود؛ حتّا با نام‌هایِ خاص. اگر واژه به یک ای از واکه‌هایِ /e, â/ پایان بگیرد، واکه کشیده‌تر واگو می‌شود – این کشیدگی را در نوشتار با تکرارِ حرف نشان می‌دهیم:

ketâb-e [آن کتاب]، Hamid-e [همان حمید ای که می‌شناسیم]، u kâĝez-e’y ke…‎ [آن کاغذ ای که…]، guŝi-ye،‏ u tu-e [تویِ آن]،‏ kuze-e،‏ Nimâ-â.

نشانه‌یِ اضافه:

نشانه‌یِ اضافه همان «e» است، که گاه ای حذف می‌شود. پس از واکه‌ها نیز، اغلب، به جایِ گرفتنِ میانجی، کامل حذف می‌شود!

ketâb sabz-e [آن کتابِ سبز]، xune mâ [خانه‌یِ ما]، ya arre tiz [یک ارّه‌یِ تیز]، tu pastu-e [تویِ آن پستو]، ru sandeli-ye [رویِ این صندلی].

نشانه‌یِ جمع:

نشانه‌یِ جمع، همیشه «â» – کوتاه‌شده‌یِ «ها» –'ست؛ تنها، پس از واکه‌یِ /i/ میانجی می‌گیرد. همچنین، پس از واکه‌هایِ /e, â/ باعثِ کشیده‌تر-شدن اشان می‌شود.

ketâbâ،‏ simâ،‏ dassâ [دست‌ها]، nunâ [نان‌ها]،‏ siniyâ [سینی‌ها]،‏ finiyâ [فینی‌ها]، buâ [بوها]، ŝiŝââ [شیشه‌ها]،‏ panjerââ،‏ neveŝtââ،‏ hame pââ ro [همه‌یِ پاها را].

ضمیرها:

ضمیرهایِ اصلی: ma(n), to/ŝomâ, u(n)/iŝu(n), mâ(n), ŝomââ, unâ‎. ضمیرِ «iŝu» تنها برایِ احترام به یک نفر به کار می‌رود! همچنین، در حالتِ احترام، فعل، بیش‌تر، به شکلِ مفرد به کار می‌رود.

ضمیرهایِ جانشین: em, ed, eŝ, emu(n), edu(n), eŝu(n)‎

ketâb e ma،‏ ketâb e men’o [کتابِ من را]،‏ mâl e mân a’‎ [مالِ ما'ست]، iŝu ijuri gof [ایشان این‌گونه گفتند]،‏ unâ rafdan؛
ketâb em،‏ ketâbâ xod ed [کتاب‌هایِ خود ات]،‏ jang eŝ ka [دعوای اش کرد].

* در گویشِ کاشانی، هر جا که امکان اش باشد، فرآیندِ حذف و ادغام رخ می‌دهد؛ و اجباری هم هست. برایِ مثال، اگر واژه‌یِ پیش از ضمیرهایِ جانشین به واکه‌هایِ /a, e, o, â, i, u/ یا صامتِ /y/ پایان بگیرد، واکه‌یِ آغازینِ ضمیر حذف می‌شود.

bâ’m bu [همراه ام بود]، be’du gofdam [به شما گفتم]،‏ neveŝta’ŝ [نوشته اش]، neveŝte’ŝ’o xundi?‎ [نوشته اش را خاندی؟]، ketâbâ’ŝu،‏ a ya fâmilâ’mun a’‎ [مالِ یک ای از بستگانِ ما'ست]، hame’du/hame’y’du [همه‌یِ شما]، tâ teyy’ŝ [تا ته اش].

Neŝâne ye maɛrafe:

Vâke ye “e”, dar pâyân e vâĵe ye mofrad, be onvân e neŝâne ye maɛrafe be kâr mi ravad; hattâ bâ nâmhâ ye xâss. Agar vâĵe be yek i az vâkehâ ye /e, â/ pâyân be girad, vâke keŝidetar vâgu mi ŝavad – in keŝidegi râ dar neveŝtâr bâ tekrâr e harf neŝân mi dehim:

ketâb-e [ân ketâb], Hamid-e [hamân Hamid i ke mi ŝenâsim], u kâĝez-e’y ke… [ân kâĝaz i ke…], guŝi-ye, u tu-e [tu ye ân], kuze-e, Nimâ-â.

Neŝâne ye ezâfe

Neŝâne ye ezâfe “e” ast, ke gâh i hazf mi ŝavad. Pas az vâkehâ niz, aĝlab, be jâ ye gereftan e miyânji, kâmel hazf mi ŝavad!

ketâb sabz-e [ân ketâb e sabz], xune mâ [xâne ye mâ], ya arre tiz [yek arre ye tiz], tu pastu-e [tu ye ân pastu], ru sandeli-ye [ru ye in sandali].

Neŝâne ye jamɛ:

Neŝâne ye jamɛ, hamiŝe “â” – kutâhŝode ye “hâ” –’st; tanhâ, pas az vâke ye /i/ miyânji mi girad. Hamconin, pas az vâkehâ ye /e, â/ bâes e keŝidetar-ŝodan eŝân mi ŝavad.

ketâbâ, simâ, dassâ [dasthâ], nunâ [nânhâ], siniyâ [sinihâ], finiyâ [finihâ], buâ [buhâ], ŝiŝââ [ŝiŝehâ], panjerââ, neveŝtââ, hame pââ ro [hame ye pâhâ râ].

Zamirhâ:

Zamirhâ ye asli: ma(n), to/ŝomâ, u(n)/iŝu(n), mâ(n), ŝomââ, unâ. Zamir e “iŝu” tanhâ barâ ye ehterâm be yek nafar be kâr mi ravad! Hamconin, dar hâlat e ehterâm, feɛl, biŝtar, be ŝekl e mofrad be kâr mi ravad.

Zamirhâ ye jâneŝin: em, ed, eŝ, emu(n), edu(n), eŝu(n)

ketâb e ma, ketâb e men’o [ketâb e man râ], mâl e mân a’ [mâl e mâ’st], iŝu ijuri gof [iŝân ingune goftand], unâ rafdan;
ketâb em, ketâbâ xod ed [ketâbhâ ye xod at], jang eŝ ka [daɛvâ y-aŝ kard].

* Dar guyeŝ e Kâŝâni, har jâ ke emkân aŝ bâŝad, farâyand e hazf o edĝâm rox mi dehad; va ejbâri ham hast. Barâ ye mesâl, agar vâĵe ye piŝ az zamirhâ ye jâneŝin be vâkehâ ye /a, e, o, â, i, u/ yâ sâmet e /y/ pâyân be girad, vâke ye âĝâzin e zamir hazf mi ŝavad.

bâ’m bu [hamrâh am bud], be’du gofdam [be ŝomâ goftam], neveŝta’ŝ [neveŝte aŝ], neveŝte’ŝ’o xundi? [neveŝte aŝ râ xândi?], ketâbâ’ŝu, a ya fâmilâ’mun a’ [mâl e yek i az bastegân e mâ’st], hame’du/hame’y’du [hame ye ŝomâ], tâ tey’ŝ [tâ tah aŝ].