نمایش عددها در ترانویسی
در بحثِ نگارشِ عددها در ترانویسی (به رقم) دو نشانهیِ مهم نیاز است: ممیّز (جداکنندهیِ اعشار)، و جداکنندهیِ هزارها. ما اغلب، با عددهایِ لاتینی، نقطه (.) را برایِ ممیّز، و ویرگول (,) را برایِ جداکنندهیِ هزارها به کار میبریم. امّا در برخي زبانها، درست عکسِ این است! بحث بر سرِ برتریِ کاربردِ نقطه یا ویرگول برایِ ممیّز بسیار است؛۱ امّا این رویکردِ دوگانه، گاهي باعثِ سردرگمیِ خاننده میشود. برایِ رهایی از این جنجالها و سردرگمیها، پیشنهادِ من، کاربردِ نشانهیِ سومي، برایِ جداکنندهیِ هزارها'ست. البتّه، برخي، با همین هدف، از فاصلهیِ نشکن۲ بهره میبرند؛ امّا این نویسه کاربردِ دیگري دارد، و مهمتر از آن، در نوشتن با دست نمودِ آشکاري ندارد. ممیّز در ترانویسیِ فارسی، برایِ ممیّز، میتوان ویرگول یا نقطه را به کار برد؛ امّا، به چند علّت، ویرگول برتری دارد: ۱. در نوشتن با دست، ویرگول آسانتر از نقطه است؛ ۲. ویرگول، رویِ کاغذهایِ خطدار، از نقطه خاناتر است؛ ۳. نوشتنِ عددها به رقم و به حروف همآهنگتر است (در بخشِ ۲.۸-ب از «دستورِ ترانویسی» (ویراستِ ۴م) گفته شد، که میانِ عددِ صحیح و اعشار باید ویرگول گذاشت):
۴. نقطه در شمارهگذاریِ بخشهایِ کتاب، و کدگذاری، به کار میرود:
۵. در ضمن، ویرگول، با ممیّزِ خطِّ کنونیِ فارسی هم سنخیّتِ بیشتري دارد:
جداکنندهیِ هزارها به این ترتیب، برایِ جداکنندهیِ هزارها، آپوستروف (’) به کار میرود؛ برایِ مثال: 2’300 دو هزار و سیصد کسرهایِ مخلوط در نوشتنِ کسرهایِ مخلوط، میانِ عددِ صحیح و کسر، فاصلهیِ نشکن درج میشود. در نوشتن با دست، میتوان جزئِ کسری را همچون ¼ و ½ نوشت؛ یعنی صورتِ کسر بالاتر از خطِّ زمینه: 2 1/4 = 2¼؛ 1 1/2 = 1½. ۱. نمونهیي از اینها را میتوانید اینجا بخانید: ۲. فاصلهیِ نشکن، به یونیکدِ 00A0، تضمین میکند که نیمي از عدد در پایانِ سطر نباشد و نیمهیِ دیگرِ آن در آغازِ سطرِ بعدی. | Dar bahs e negâreŝ e adadhâ dar tarânevisi (be raqam) do neŝâne ye mohem niyâz ast: momayyez (jodâkonande ye aɛŝâr), va jodâkonande ye hezârhâ. Mâ âĝlab, bâ adadhâ ye Lâtini, noqte (.) râ barâ ye momayyez, va virgul (,) râ barâ ye jodâkonande ye hezârhâ be kâr mi barim. Ammâ dar barx i zabânhâ, dorost aks e in ast! Bahs bar sar e bartari ye kârbord e noqte yâ virgul barâ ye momayyez besiyâr ast;1 ammâ in ruykard e dogâne, gâh i bâes e sardargomi ye xânande mi ŝavad. Barâ ye rahâi az in janjâlhâ vo sardargomihâ, piŝnehâd e man, kârbord e neŝâne ye sevom i, barâ ye jodâkonande ye hezârhâ'st. Albatte, barx i, bâ hamin hadaf, az fâsele ye naŝkan2 bahre mi barand; ammâ in nevise kârbord e digar i dârad, va mohemtar az ân, dar neveŝtan bâ dast nemud e âŝkâr i na dârad. Momayyez Dar tarânevisi ye Fârsi, barâ ye momayyez, mi tavân virgul yâ noqte râ be kâr bord; ammâ, be cand ellat, "virgul" bartari dârad: 1. Dar neveŝtan bâ dast, virgul âsântar az noqte ast; 2. Virgul, ru ye kâĝazhâ ye xatdâr, az noqte xânâtar ast; 3. Neveŝtan e adadhâ be raqam va be horuf hamâhangtar ast (dar baxŝ e 2.8-b az Dastur e Tarânevisi (v4) gofte ŝod, ke miyân e adad e sahih o aɛŝâr bâyad virgul gozâŝt):
4. Noqte dar ŝomâregozâri ye baxŝhâ ye ketâb, va kodgozâri, be kâr mi ravad:
5. Dar zemn, virgul, bâ momayyez e xatt e konuni ye Fârsi ham senxiyyat e biŝtar i dârad: 1,4 ۱٫۴. Jodâkonande ye hezârhâ Be in tartib, barâ ye jodâkonande ye hezârhâ, âpostorof (’) be kâr mi ravad; barâ ye mesâl: 2’300 do hezâr o sisad Kasrhâ ye maxlut Dar neveŝtan e kasrhâ ye maxlut, miyân e adad e sahih o kasr, fâsele ye naŝkan darj mi ŝavad. Dar neveŝtan bâ dast, mi tavân jozɛ e kasri râ hamcon ¼ o ½ neveŝt; yaɛni surat e kasr bâlâtar az xatt e zamine: 2 1/4 = 2¼; 1 1/2 = 1½. 1. Nemune i az inhâ râ mi tavânid injâ be xânid: 2. Fâsele ye naŝkan, be yunikod e 00A0, tazmin mi konad ke nim i az adad dar pâyân e satr na bâŝad o nime ye digar e ân dar âĝâz e satr e baɛdi. |
