در عربی برایِ جمع‌بستنِ اسم‌ها و صفت‌ها دو شیوه‌یِ باقاعده و بی‌قاعده وجود دارد که هم‌پایِ هم به کار می‌روند! باقاعده اش کاربردِ «-ین»، «-ون» و «-ات» است؛ مانندِ مسافرین، ساکنین، جهات، صفحات و بی‌قاعده اش جمع‌هایِ مکسّر؛ مانندِ مقادیر، امواج، نقاط، خطوط. البتّه در میانِ بی‌قاعدگی‌هایِ جمع‌هایِ مکسّر می‌توان قانون‌هایي برایِ واژگانِ هم‌وزن درآورد؛ مانندِ «مکتب، مکاتب»، «مسجد، مساجد»، «مغرب، مغارب»، «مطلب، مطالب».

   به راستی، متأسّف ام برایِ فارسی‌زبان‌ها، که کار امان به جایي رسیده که در کتابِ «زبانِ فارسی» ِ دبیرستان جمع‌هایِ مکسّرِ عربی آموزش داده می‌شود تا نکند آن‌ها را به نادرستی به کار ببریم.

   زشت‌تر از این، جمع‌بستنِ واژگانِ فارسی'ست به روشي تقلیدی از جمع‌هایِ عربی؛ مانندِ پیشنهادات، گزارشات و میادین، اساتید (به جایِ پیشنهادها، گزارش‌ها، میدان‌ها، استادان).

   البتّه در انگلیسی هم واژگانِ لاتینی (به عنوانِ زبانِ بالادست) به روشِ دستوریِ لاتین جمع بسته می‌شوند؛ ولی فارسی این توانایی را دارد که واژه‌هایِ بیگانه – یا بهتر بگوییم، وام‌گرفته – را به روشِ دستوریِ خود جمع ببندد: مکتب‌ها، مسجدها، مطلب‌ها، مسافران، ساکنان، صفحه‌ها.

   همین‌جا از همه دعوت می‌کنم تا بکوشیم به جایِ جمع‌هایِ عربی در فارسی، واژه‌ها را با نشانه‌هایِ فارسی جمع ببندیم: «-ها» و «-ان».

اگر خیشتن‌باوریِ خود را در برابرِ عربی از دست نداده بودیم، «ایالت‌هایِ متّحدِ امریکا» هم برای امان چنین دور-از-ذهن نبود.

Dar Arabi barâ ye jamɛbastan e esmhâ vo sefathâ do ŝive ye bâqâede vo biqâede vojud dârad ke hampâ ye ham be kâr mi ravand. Bâqâede aŝ kârbord e -in, -un va -ât­ ast; mânand e mosâferin, sâkenin, jahât, safahât, va biqâede aŝ jamɛhâ ye mokassar; mânand e maqâdir, amvâj, neqât, xotut. Albatte dar miyân e biqâedegihâ ye jamɛhâ ye mokassar mi tavân qânunhâ i barâ ye vâĵegân e hamvazn dar âvard; mânand e maktab: makâteb, matlab: matâleb, masjed: masâjed, maĝreb: maĝâreb.

Be râsti, moteassef am barâ ye Fârsi-zabânhâ, ke kâr emân be jâ i raside ke dar ketâb e “Zabân e Fârsi” ye dabirestân, jamɛhâ ye mokassar e Arabi âmuzeŝ dâde mi ŝavad, tâ na konad ânhâ râ be nâdorosti be kâr be barim.

Zeŝttar az in, jamɛbastan e vâĵegân e Fârsi’st be raveŝ i taqlidi az jamɛhâ ye Arabi; mânand e piŝnehâdât, gozâreŝât va mayâdin, asâtid (be jâ ye piŝnehâdhâ, gozâreŝhâ, meydânhâ, ostâdân).

Albatte dar Engelisi ham, vâĵegân e Lâtini (be onvân e zabân e bâlâdast) be raveŝ e dasturi ye Lâtin jamɛ baste mi ŝavand; ammâ Fârsi in tavânâi râ dârad ke vâĵehâ ye bigâne – yâ behtar be guim, vâmgerefte – râ be raveŝ e dasturi ye xod jamɛ be bandad: maktabhâ, matlabhâ, masjedâ, mosâferân, sâkenân, safhehâ.

Haminjâ az hame daɛvat mi konam, tâ be kuŝim be jâ ye jamɛhâ ye Arabi, dar Fârsi, vâĵehâ râ bâ neŝânehâ ye Fârsi jamɛ be bandim: -hâ vo -ân.

Agar xiŝtanbâvari ye xod râ dar barâbar e Arabi az dast na dâde budim, Iyâlathâ ye Mottahed e Emrikâ ham barâ y-emân conin dur-az-zehn na bud.