پیش‌تر، در باره یِ معنا و کاربرد ِ نشانه‌ها یِ نگارشی نوشته ام؛ امّا رعایت ِ اصول ِ فاصله‌گذاری پیرامون ِ نشانه‌ها یِ نگارشی به زیبایی یِ نوشتار ۆ درک ِ آسان‌تر ِ مفهوم ِ آن نشانه‌ها کمک می کند. طبق ِ قرارداد، هر جزئ ِ نگارش، چه واژه و چه نشانه، تنها وجود یا نه‌بود ِ فاصله یِ پیش از خۆد را تعیین می کند. این اصل‌ها عبارت اند از:

کمان‌سانان

کمان‌ها ()، قلّاب‌ها []، ابروها {}، گیومه‌ها «»، بی‌فاصله از واژه‌ها یِ درونی ی-اشان، و از راست فاصله‌دار نگاشته می شوند.

کوه ِ دماوند (به بلندا یِ ۵٬۶۷۱ متر)

امریکا [در] این سال‌ها به دون ِ …

«آخر ِ شاه‌نامه» یِ اخوان ِ ثالث

نقطه‌سانان

نشانه‌ها یِ نقطه (.)، ویرگول (،)، دۆنقطه (:)، نقطه‌ویرگول (؛)، پرسش (؟)، و تعجّب (!) از راست بی‌فاصله نگاشته می شوند.

یک دسته رز ِ سرخ، سفید، و صورتی.

خونسرد باش!

دۆ راه هست: با قطار، یا با اتۆبوس.

سه‌نقطه (…)

سه‌نقطه می تواند کاربردها یِ متفاوت ای داشته باشد، که در هر کاربرد فاصله‌گذاری یِ خاصّ ای هم می طلبد:

۱. اگر نماینده یِ جمله یا واژه یِ ناتمام باشد، همچۆن نقطه‌سانان از راست بی‌فاصله نگاشته می شود؛

کیف ۆ کتاب ۆ دفتر ۆ…، همه را بی ی-آور.

همان‌طۏر که می گفت «ستا…»، خشک اش زد!

[کشیدگی:] بـ…له! [لکنت:] بـ…بـ…بله!

۲. اگر نماینده یِ یک/چند واژه یِ حذف‌شده یا جاافتاده باشد، همچۆن یک واژه یِ مستقل، فاصله‌دار نگاشته می شود.

… این دیدگاه را به چالش می کشد، که امریکا … تغییر ای نه کرده است.

Piŝtar, dar bâre ye mënâ vo kârbord e neŝânehâ ye negâreŝi neveŝte am; ammâ reâyat e osul e fâselegozâri pirâmun e neŝânehâ ye negâreŝi be zibâi ye neveŝtâr o dark e âsântar e mafhum e ân neŝânehâ komak mi konad. Tebq e qarârdâd, har jozë e negâreŝ, ce vâĵe va ce neŝâne, tanhâ vojud yâ nabud e fâsele ye piŝ az xod râ taëyin mi konad. In aslhâ ebârat and az:

Kamânsânân

Kamânhâ (), qollâbhâ [], abruhâ {}, giyumehâ ye taki (‘’) yo dotâi (“”) bifâsele az vâĵehâ ye daruni y-eŝân va az cap fâseledâr negâŝte mi ŝavand.

Kuh e Damâvand (be bolandâ ye 5’671 metr)

Emrikâ [dar] in sâlhâ be dun e …

“Âxer e Ŝâhnâme” ye Axavân e Sâles

Noqtesânân

Neŝânehâ ye noqte (.), virgul (,), donoqte (:), noqtevirgul (;), porseŝ (?), va taajjob (!) az cap bifâsele negâŝte mi ŝavand.

Yek daste roz e sorx, sefid, va surati.

Xunsard bâŝ!

Do râh hast: bâ qatâr, yâ bâ otobus.

Senoqte (…)

Senoqte mi tavânad kârbordhâ ye motafâvet i dâŝte bâŝad, ke dar har kârbord fâselegozâri ye xâss i ham mi talabad:

1. agar nemâyande ye jomle yâ vâĵe ye nâtamâm bâŝad, hamcon noqtesânân az cap bifâsele negâŝte mi ŝavad;

Kif o ketâb o daftar o…, hame râ bi y-âvar.

Hamântowr ke mi goft “setâ…”, xoŝk aŝ zad!

[keŝidegi:] Ba…le! [loknat:] B…b…bale!

2. agar nemâyande ye yek/cand vâĵe ye hazfŝode yâ jâoftâde bâŝad, hamcon yek vâĵe ye mostaqell, fâseledâr negâŝte mi ŝavad.

… in didgâh râ be câleŝ mi keŝad, ke Emrikâ … taĝyir i na karde ast.

در ترانویسی، هنگام ای که سخن از نگارش ِ نام‌ها یِ خاص به میان می آید، پرسش‌ها یِ بسیار ای پیش می آید، در این باره که کدام واژه‌ها نام ِ خاص شمرده می شوند ۆ، چه واژه‌ها ای را باید با حروف ِ مهدیس (بزرگ) نگاشت.

یک ای از این مۏردها، نام‌ها ای'ست که در یک عبارت ِ اضافی، به صورت ِ چیز ِ فلان، بیان می شود. از آن‌جا که ترکیب‌ها یِ اضافی کاربردها یِ گوناگون ای دارند، تنها زمان ای هر دۆ واژه با حرف ِ مهدیس نگاشته می شوند، که این عبارت را به توان به صورت ِ «چیز ای به نام ِ فلان» باز نوشت.

من این ترکیب‌ها یِ اضافی را اضافه‌ها یِ نام‌گذارانه می نامم. نمونه‌ها یِ این گونه از ترکیب‌ها بسیار اند:

Bânk e Melli, Bostân e Roftgar, Sâzmân e Enteqâl e Xun, Jaŝn e Nowruz, Id e Fetr, Ŝab e Yaldâ, Jâyeze ye Nobel.‎

مهم‌ترین برتری یِ این قاعده، بازشناختن ِ ترکیب‌ها یِ نام‌گذارانه از دیگر ترکیب‌ها یِ اضافی'ست؛ برا یِ مثال، sâxtmân e Ŝahâb ساختمان ای از آن ِ «شهاب» است، یعنی شهاب نام ِ کس ای'ست که صاحب ِ ساختمان یا در آن ساکن است؛ امّا Sâxtmân e Ŝahâb به ساختمان ای به نام ِ شهاب اشاره دارد.

همچنین، باید توجّه داشت، صفت‌ها ای که به این ترکیب‌ها افزوده می شوند، هیچ کدام با حرف ِ مهدیس نگاشته نه می شوند؛ برا یِ مثال:

Bostân e sarsabz e Roftgar, Jaŝn e bâstâni ye Nowruz, Id e said e Fetr, Jâyeze ye beynolmelali ye Nobel.‎

Dar tarânevisi, hangâm i ke soxan az negâreŝ e nâmhâ ye xâss be miyân mi âyad, porseŝhâ ye besiyâr i piŝ mi âyad, dar in bâre ke kodâm vâĵehâ nâm e xâss ŝemorde mi ŝavand o, ce vâĵehâ i râ bâyad bâ horuf e mehdis (bozorg) negâŝt.

Yek i az in mowredhâ, nâmhâ i’st ke dar yek ebârat e ezâfi, be surat e Ciz e Folân, bayân mi ŝavad. Az ânjâ ke tarkibhâ ye ezâfi kârbordhâ ye gunâgun i dârand, tanhâ zamân i har do vâĵe bâ harf e mehdis negâŝte mi ŝavand, ke in ebârat râ be tavân be surat e “ciz i be nâm e Folân” bâz neveŝt.

Man in tarkibhâ ye ezâfi râ Ezâfehâ ye Nâmgozârâne mi nâmam. Nemunehâ ye in gune az tarkibhâ besiyâr and:

Bânk e Melli, Bostân e Roftgar, Sâzmân e Enteqâl e Xun, Jaŝn e Nowruz, Id e Fetr, Ŝab e Yaldâ, Jâyeze ye Nobel.

Mohemmtarin bartari ye in qâede, bâzŝenâxtan e tarkibhâ ye nâmgozârâne az digar tarkibhâ ye ezâfi’st; barâ ye mesâl, sâxtmân e Ŝahâb, sâxtmân i az ân e Ŝahâb ast, yaëni Ŝahâb nâm e kas i’st ke sâheb e sâxtmân yâ dar ân sâken ast; ammâ Sâxtmân e Ŝahâb, be sâxtmân i be nâm e Ŝahâb eŝâre dârad.

Hamconin bâyad tavajjoh dâŝt, sefathâ i ke be in tarkibhâ afzude mi ŝavand, hic kodâm bâ harf e mehdis negâŝte ne mi ŝavand; barâ ye mesâl:

Bostân e sarsabz e Roftgar, Jaŝn e bâstâni ye Nowruz, Id e said e Fetr, Jâyeze ye beynolmelali ye Nobel.

منۆ یِ GTK2 در یونیتی از رنگ‌بندی یِ تم‌ها یِ اوبونتو، چه Ambiance و چه Radiance، پی‌روی نه می کند؛ در نتیجه منۆها پس‌زمینه یِ سفید دارند، که به ویژه با رنگ‌ها یِ Ambiance تضادّ ِ آشکار ای دارد. با این حال، منۆ یِ برنامه هم در GTK2 و هم در GTK3 با منۆ یِ (indicator-ها یِ) اوبونتو یکسان است.

یکدست‌کردن ِ منۆ یِ GTK2 با دیگر منۆها دشوار نیست. همه یِ آن چه باید انجام داد، ویرایش ِ فایل ِ gtkrc 'ست:

برا یِ Ambiance:‏ sudo gedit /usr/share/themes/Ambiance/gtk-2.0/gtkrc

برا یِ Radiance:‏ sudo gedit /usr/share/themes/Radiance/gtk-2.0/gtkrc

سپس جای‌گزینی یِ سطر ِ:

با:

سبک ِ dark در هر دۆ تم ِ Ambiance ۆ Radiance از پیش تعریف شده است.

هم‌چنین، باید سطر ِ زیر را، با افزودن ِ # در ابتدا یِ آن، از دستورِکار خارج کرد:

widget "*.gtk-combobox-popup-menu.*" style "menuitem_text_is_fg_color_workaround"

Meno ye GTK2 dar Yuniti az rangbandi ye temhâ ye Ubuntu, ce ‘Ambiance’ va ce ‘Radiance’, peyravi ne mi konad; dar natije menohâ paszamine ye sefid dârand, ke be viĵe bâ ranghâ ye ‘Ambiance’ tazâdd e âŝkâr i dârad. Bâ in hâl, meno ye barnâme ham dar GTK2 va ham dar GTK3 bâ meno ye (‘indicator’-hâ ye) Ubuntu yeksân ast.

Yekdast-kardan e meno ye GTK2 bâ digar menohâ doŝvâr nist. Hame ye ân ce bâyad anjâm dâd, virâyeŝ e fâyl e gtkrc ’st:

barâ ye ‘Ambiance’: sudo gedit /usr/share/themes/Ambiance/gtk-2.0/gtkrc

barâ ye ‘Radiance’: sudo gedit /usr/share/themes/Radiance/gtk-2.0/gtkrc

sepas jâygozini ye satr e:

style "menu" {

bâ:

style "menu" = "dark" {

Sabk e dark dar har do tem e ‘Ambiance’ o ‘Radiance’ az piŝ taërif ŝode ast.

Hamconin, bâyad satr e zir râ, bâ afzudan e # dar ebtedâ ye ân, az dasturekâr xârej kard:

widget "*.gtk-combobox-popup-menu.*" style "menuitem_text_is_fg_color_workaround"

فایرفاکس، که از نسخه یِ ۱۵ در خۆد نمایشگر ِ پی‌دی‌اف (pdf.js) دارد، اکنون رو یِ جای‌گزین ِ فلش‌پلیر (Flash Player) کار می کند. شام‌وِی (Shumway)، که به زبان ِ اچ‌تی‌ام‌ال۵ نوشته شده، هم‌اکنون در نسخه یِ نایتلی (شبانه) یِ فایرفاکس قرار گرفته، و فایل‌ها یِ SWF را اجرا می کند.

این خبر، برا یِ دنیا یِ متن‌باز خبر ِ بزرگ ای'ست؛ چرا که چند ای'ست اِدۏبی (Adobe) به‌روزرسانی یِ فلش‌پلیر برا یِ لینوکس را متوقّف کرده است.

برا یِ امتحان ِ شام‌وی، می توان فایرفاکس ِ نایتلی را بارگیری کرد؛ سپس، در about:config متغیّر ِ shumway.disabled را به false تغییر داد (شام‌وی به صورت ِ پیش‌فرض غیرِفعّال است).

Fâyerfâks, ke az nosxe ye 15 dar xod nemâyeŝgar e PDF (pdf.js) dârad, aknun ru ye jâygozin e Felaŝ-peleyer (‘Flash Player’) kâr mi konad. Ŝâmvey (‘Shumway’), ke be zabân e HTML5 neveŝte ŝode, hamaknun dar nosxe ye ‘Nightly’ (ŝabâne) ye Fâyerfâks qarâr gerefte, va fâylhâ ye SWF râ ejrâ mi konad.

In xabar, barâ ye donyâ ye matnbâz xabar e bozorg i’st; cerâ ke cand i’st Edowbi (‘Adobe’) beruzrasâni ye Felaŝ-peleyer barâ ye Linuks râ motavaqqef karde ast.

Barâ ye emtehân e Ŝâmvey, mi tavân Fâyerfâks e Nâytli râ bârgiri kard; sepas, dar about:config motaĝayyer e shumway.disabled râ be false taĝyir dâd (Ŝâmvey be surat e piŝfarz ĝeyrefaëãl ast).

در فایرفاکس ِ ۲۳ – هنوز نه می دانم چرا – گزینه یِ مربوط به نمایش ِ تصویرها یِ محتوا یِ وب از تنظیم‌ها حذف شده؛ از این رو، تغییر ِ تنظیم ِ پیش‌فرض ِ نمایش ِ تصویرها تنها از about:config امکان‌پذیر است.

متغیّر ِ permissions.default.image می تواند سه مقدار ِ متفاوت داشته باشد:

1: بارگیری ۆ نمایش ِ همه یِ تصویرها، صرف‌ِنظر از منبع ِ آن‌ها (پیش‌فرض)؛
2: جلۏگیری از بارگیری ۆ نمایش ِ تصویرها؛
3: جلۏگیری از بارگیری ۆ نمایش ِ تصویرها یِ شخص ِ ثالث (از منبع ای جز رایانه یِ شما).

Dar Fâyerfâks e 23 – hanuz ne mi dânam cerâ – gozine ye marbut be nemâyeŝ e tasvirhâ ye mohtavâ ye veb az tanzimhâ hazf ŝode; az in ru, taĝyir e tanzim e piŝfarz e nemâyeŝ e tasvirhâ tanhâ az about:config emkânpazir ast.

Motaĝayyer e permissions.default.image mi tavânad se meqdâr e motafâvet dâŝte bâŝad:

1: bârgiri yo nemâyeŝ e hame ye tasvirhâ, sarf-e-nazar az manbaë e ânhâ (piŝfarz);
2: jelowgiri az bârgiri yo nemâyeŝ e tasvirhâ;
3: jelowgiri az bârgiri yo nemâyeŝ e tasvirhâ ye ŝaxs e sâles (az manbaë i joz râyâne ye ŝomâ).

کلاسِ پنجم بودم؛ آموزگار ام برا یِ من ۆ یک ای از دوستان در مدرسه کلاس ِ خصوصی گذاشته بود، تا برا یِ آزمون ِ ورودی یِ سمپاد آماده شویم. تابستان بود ۆ، از بچّه‌ها تنها ما دۆ نفر در مدرسه بودیم.

در راه ِ بازگشت به خانه هم، با هم بودیم؛ نیم ای از مسیر امان یکی بود. صحبت می کردیم. فراموش نه می کنم، آقا یِ پکوک، یک روز که دختر اش هم آمده بود مدرسه و، در بازگشت همراه ِ ما بود، رو به ما گفت: «نصیحت ای به'تون می کنم، همیشه تو ذهن اتون باشه…»، و ما مشتاق ِ شنیدن، «…هیچ وقت تو یِ زندگی تعصّب نه داشته باشین.»

من نه آن روز، و نه چند سال بعد، نه فهمیدم تعصّب یعنی چه؛ امّا پند ِ آموزگار هماره آویزه یِ گوش ام بوده ۆ هست.

Kelâs e panjom budam; âmuzgâr am barâ ye man o yek i az dustan dar madrese kelâs e xosusi gozâŝte bud, tâ barâ ye âzmun e vorudi ye SMPED âmâde ŝavim. Tâbestân bud o, az baccehâ tanhâ mâ do nafar dar madrese budim.

Dar râh e bâzgaŝt be xâne ham, bâ ham budim; nim i az masir emân yeki bud. Sohbat mi kardim. Farâmuŝ ne mi konam, Âqâ ye Pakuk, yek ruz ke doxtar aŝ ham âmade bud madrese vo, dar bâzgaŝt hamrâh e mâ bud, ru be mâ goft: “Nasihat i be’tun mi konam, hamiŝe tu zehn etun bâŝe…”, va mâ moŝtâq e ŝenidan, “…hic vaqt tu ye zendegi taassob na dâŝte bâŝin.”

Man na ân ruz, va na cand sâl baëd, na fahmidam taassob yaëni ce; ammâ pand e âmuzgâr hamâre âvize ye guŝ am bud o hast.

اتّصال به حساب ِ Yahoo با Empathy گاه ای به خطا یِ network error می انجامد. چاره یِ آن این است، که فرآیند ِ telepathy-haze از System Monitor،‏ End Process شود. از آن‌جا که این مشکل زیاد پیش می آید، کد ای نوشتم، تا به توان این کار را به آسانی با کلید ِ میان‌بر انجام داد. کافی'ست در home یک فایل ِ متنی ایجاد، و کد ِ زیر در آن قرار داده شود.

فرمان ِ pgrep در میان ِ فرآیندها یِ در-حالِ-اجرا به دنبال telepathy-haze می گردد، و ID یِ آن را بر می گرداند. اگر چنین ID ای وجود داشته باشد، فرآیند متوقّف می شود؛ و'اگر نه پیغام ِ خطا نمایان خاهد شد. خوبی یِ این کد آن است، که اگر به Yahoo متّصل شده باشیم نیز، پیغام ِ خطا نمایان می شود، و قطع نه خاهیم شد. برا یِ نمایش ِ آیکن هم باید پیش‌تر وب‌برنامه یِ Yahoomail را نصب کرده باشیم.

پس از ذخیره یِ فایل با پس‌وند ِ ‎ .sh، در Properties، زبانه یِ Permissions، با تیک‌زدن ِ Allow executing file as program، به آن مجوّز ِ اجرا می دهیم.

سپس در تنظیم‌ها یِ Keyboard، زبانه یِ Shortcuts، بخش ِ Custom Shortcuts میان‌بر ِ تازه ای می سازیم، و در بخش ِ Command،‏ ‎ ./nâm-e-fâyl.sh را وارد می کنیم.

Ettesâl be hesâb ‘Yahoo’ bâ ‘Empathy’ gâh i be xatâ ye ‘network error’ mi anjâmad. Câre ye ân in ast, ke farâyand e ‘telepathy-haze’ az ‘System Monitor’ ‘End Process’ ŝavad. Az ânjâ ke in moŝkel ziyâd piŝ mi âyad, kod i neveŝtam, tâ be tavân in kâr râ be âsâni bâ kelid e miyânbor anjâm dâd. Kâfi’st dar ‘home’ yek fâyl e matni ijâd, va kod e zir dar ân qarâr dâde ŝavad.

Farmân e pgrep dar miyân e farâyandhâ ye dar-hâl-e-ejrâ be donbâl e ‘telepathy-haze’ mi gardad, va ID ye ân râ bar mi gardânad. Agar conin ID i vojud dâŝte bâŝad, farâyand motavaqqef mi ŝavad; v’agar na peyĝâm e xatâ nemâyân xâhad ŝod. Xubi ye in kod ân ast, ke agar be ‘Yahoo’ mottasel ŝode bâŝim niz, peyĝâm e xatâ nemâyân mi ŝavad, va qatë na xâhim ŝod. Barâ ye nemâyeŝ e âykon ham bâyad piŝtar vebbarnâme ye ‘Yahoomail’ râ nasb karde bâŝim.

Pas az zaxire ye fâyl bâ pasvand e .sh, dar ‘Properties’, zabâne ye ‘Permissions’, bâ tikzadan e ‘Allow executing file as program’, be ân mojavvez e ejrâ mi dehim.

Sepas, dar tanzimhâ ye ‘Keyboard’, zabâne ye ‘Shortcuts’, baxŝ e ‘Custom Shortcuts’ miyânbor e tâze i mi sâzim, va dar baxŝ e ‘Command’ ./nâm-e-fâyl.sh râ vâred mi konim.

در فارسی، می توان مصدرها را برا یِ بیان ِ کلّی یِ کنش‌ها (فعل‌ها) در نقش ِ اسم به کار برد. برا یِ مثال، خاندن ِ کتاب، بردن ِ ماشین‌حساب به جلسه یِ امتحان، دوست‌داشتن ِ همه، مۏضوع‌ها ای کلّی را بیان می کنند. یا جمله یِ «دیدم، که رفت» را می توان به صورت ِ «رفتن اش را دیدم» باز نوشت.

در این کاربرد، می توان کنشگر (فاعل) یا کنش‌دیده (مفعول) را به شکل ِ اضافه با مصدر همراه کرد؛ به همین علّت، ممکن است گاه ای ابهام‌زا باشد؛ چۆن مشخّص نیست، واژه یِ اضافه‌شده به مصدر کنشگر است یا کنش‌دیده. این ابهام زمان ای رخ می دهد، که کنشگر ۆ کنش‌دیده، هر دۆ، جان‌دار باشند، یا هر دۆ بی‌جان؛ برا یِ مثال، «او» در «دوست‌داشتن ِ او از رو یِ هوس است»، که می تواند به دۆ صورت تعبیر شود:

• علاقه یِ او از رو یِ هوس است. [کنشگر: او، کنش‌دیده: نامعلوم]
• علاقه به او از رو یِ هوس است. [کنشگر: نامعلوم، کنش‌دیده: او]

هم به علّت ِ یادشده، و هم نیاز به آوردن ِ کنشگر ۆ کنش‌دیده هم‌زمان با هم، شکل ِ دیگر ای از این کاربرد ِ مصدر نیز وجود دارد، که کنش‌دیده پیش از آن می آید، و کنشگر به آن اضافه می شود؛ یعنی کتاب-خاندن، کتاب-خاندن ِ بچّه‌ها، ماشین‌حساب-بردن به جلسه یِ امتحان، ماشین‌حساب-بردن ِ دانش‌جویان، همه-را-دوست‌داشتن، و مانند ِ آن.

همان‌گونه که از این نمونه‌ها پیدا'ست، «را» یِ کنش‌دیده اغلب حذف می شود، و گاه نه. در فارسی اسم‌ها سه دسته اند: جنس، شناس، ناشناس. به نظر می رسد، نشانه یِ «را» در این کاربرد تنها پس از اسم ِ جنس حذف می شود، یعنی زمان ای که نۏع ِ کلّی یِ یک چیز منظور است.

Dar fârsi, mi tavân masdarhâ râ barâ ye bayân e kolli ye koneŝhâ (feëlhâ) dar naqŝ e esm be kâr bord. Barâ ye mesâl, xândan e ketâb, bordan e mâŝinhesâb be jalase ye emtehân, dustdâŝtan e hame, mowzuëhâ i kolli râ bayân mi konand. Yâ jomle ye “Didam, ke raft,” râ mi tavân be surat e “Raftan aŝ râ didam,” bâz neveŝt.

Dar in kârbord, mi tavân koneŝgar (fâel) yâ koneŝdide (mafúl) râ be ŝekl e ezâfe bâ masdar hamrâh kard; be hamin ellat, momken ast gâh i ebhâmzâ bâŝad; con moŝaxxas nist, vâĵe ye ezâfeŝode be masdar koneŝgar ast yâ koneŝdide. In ebhâm zamân i rox mi dehad, ke koneŝgar o koneŝdide, har do, jândâr bâŝand, yâ har do bijân; barâ ye mesâl, u dar “dustdâŝtan e u az ru ye havas ast”, ke mi tavânad be do surat taëbir ŝavad:

• Alâqe ye u az ru ye havas ast. [koneŝgar: u, koneŝdide: nâmaëlum]
• Alâqe be u az ru ye havas ast. [koneŝgar: nâmaëlum, koneŝdide: u]

Ham be ellat e yâdŝode, va ham niyâz be âvardan e koneŝgar o koneŝdide hamzân bâ ham, ŝekl e digar i az in kârbord e masdar niz vojud dârad, ke koneŝdide piŝ az ân mi âyad, va koneŝgar be ân ezâfe mi ŝavad; yaëni ketâb-xândan, ketâb-xândan e baccehâ, mâŝinhesâb-bordan be jalase ye emtehân, mâŝinhesâb-bordan e dâneŝjuyân, hame-râ-dustdâŝtan, va mânand e ân.

Hamângune ke az in nemunehâ peydâ’st, “râ” ye koneŝdide aĝlab hazf mi ŝavad, va gâh na. Dar fârsi esmhâ se daste and: jens, ŝenâs, nâŝenâs. Be nazar mi rasad, neŝâne ye “râ” dar in kârbord tanhâ pas az esm e jens hazf mi ŝavad, yaëni zamân i ke nowë e kolli ye yek ciz manzur ast.

فایرفاکس دارا یِ تنظیم‌ها یِ گوناگون ۆ پیچیده برا یِ تغییر ِ ظاهر ِ برنامه نیست، هرچند هنوز هم برا یِ تغییرها ای هرچند جزئی امکانات ِ بسیار دارد. امّا برتری یِ فایرفاکس به همه یِ مرورگرها یِ دیگر، بهره‌مندی از افزایه‌ها یِ بی‌شمار است، که بی‌شمار قابلیّت ِ گوناگون به آن می افزایند.

در این‌جا به چند افزایه یِ خوب ۆ کاربردی اشاره می شود، که به تغییر ِ چهره یِ فایرفاکس می پردازند (البتّه منظور پوسته‌ها و تم‌ها نیست).

Findbar Tweak علاوه بر تغییر ِ ظاهر ِ نوار ِ جست‌ۆجو، قابلیّت‌ها یِ گوناگون ای به آن می افزاید؛ همچۆن: پنهان‌شدن ِ نوار با تلیک بیرون از آن، جست‌ۆجو در همه یِ زبانه‌ها، نمایش ِ مکان ِ موارد ِ پیداشده در نوار ِ نوردش، جلب ِ توجّه به هر مۏرد ِ جدید.

Download Manager Tweak پنجره یِ کوچک ِ بارگیری‌ها را اصلاح می کند؛ برا یِ مثال، نمایش ِ سرعت ِ بارگیری، اختصاص ِ کلید ِ میان‌بر، تعیین ِ اندازه یِ پنجره، از مهم‌ترین امکانات ِ این افزایه است.

url-addon-bar نوار ِ افزایه‌ها را به درون ِ نوار ِ نشانی انتقال می‌دهد. این افزایه، به سادگی، انتقال ِ آیکن‌ها یِ نوارابزار به داخل ِ نوار ِ نشانی را ممکن می سازد.

Status-4-Evar افزایه یِ توانمند ای در تغییر ِ نحوه یِ نمایش ِ نشانی یِ پیوندها، وضعیّت ِ بارگیری یِ صفحه، نوار ِ پیش‌روی، نوار ِ افزایه‌ها، و پنجره یِ بارگیری‌ها'ست. تنظیم‌ها یِ گوناگون ۆ جزئی یِ این افزایه خیره‌کننده است. برا یِ مثال، در فایرفاکس، زمان ای که نشانگر رو یِ پیوند ای قرار می گیرد، نشانی یِ آن در پایین ِ صفحه نمایش داده می شود؛ به کمک ِ این افزایه می توان این نشانی را به همین صورت، یا در نوار ِ افزایه‌ها، یا در نوار ِ نشانی دید، یا حتّا حذف کرد! همین طۏر، در مۏرد ِ وضعیّت ِ بارگیری یِ صفحه. در مۏرد ِ نوار ِ پرشونده زمان ِ بارگیری یِ صفحه هم، افزون بر آن چه در نسخه‌ها یِ قدیمی یِ فایرفاکس وجود داشت، می توان خۆد ِ نوار ِ نشانی را به نوار ِ پرشونده تبدیل کرد!

Fâyerfâks dârâ ye tanzimhâ ye gunâgun o picide barâ ye taĝyir e zâher e barnâme nist, harcand hanuz ham barâ ye taĝyirhâ i harcand jozí emkânât e besiyâr dârad. Ammâ bartari ye Fâyerfâks be hame ye morurgarhâ ye digar, bahremandi az afzâyehâ ye biŝomâr ast, ke biŝomâr qâbeliyyat e gunâgun be ân mi afzâyand.

Dar injâ be cand afzâye ye xub o kârbordi eŝâre mi ŝavad, ke be taĝyir e cehre ye Fâyerfâks mi pardâzand (albatte manzur pustehâ vo temhâ nist).

Findbar Tweak alâve bar taĝyir e zâher e navâr e jostoju, qâbeliyyathâ ye gunâgun i be ân mi afzâyad; hamcon: penhânŝodan e navâr bâ telik birun az ân, jostoju dar hame ye zabânehâ, nemâyeŝ e makân e mavâred e peydâŝode dar navâr e navardeŝ, jalb e tavajjoh be har mowred e jadid.

Download Manager Tweak panjare ye kucek e bârgirihâ râ eslâh mi konad; barâ ye mesâl, nemâyeŝ e sorát e bârgiri, extesâs e kelid e miyânbor, taëyin e andâze ye panjare, az mohemmtarin emkânât e in afzâye ast.

url-addon-bar navâr e afzâyehâ râ be darun e navâr e neŝâni enteqâl mi dehad. In afzâye, be sâdegi, enteqâl e âykonhâ ye navârabzâr be dâxel e navâr e neŝâni râ momken mi sâzad.

Status-4-Evar afzâye ye tavânmand i dar taĝyir e nahve ye nemâyeŝ e neŝâni ye peyvandhâ, vazíyyat e bârgiri ye safhe, navâr e piŝravi, navâr e afzâye hâ, va panjare ye bârgirihâ’st. Tanzimhâ ye gunâgun o jozí ye in afzâye xirekonande ast. Barâ ye mesâl, dar Fâyerfâks, zamân i ke neŝângar ru ye peyvand i qarâr mi girad, neŝâni ye ân dar pâin e safhe nemâyeŝ dâde mi ŝavad; be komak e in afzâye mi tavân in neŝâni râ be hamin surat, yâ dar navâr e afzâye, yâ dar navâr e neŝâni did, yâ hattâ hazf kard! Hamin towr, dar mowred e vazíyyat e bârgiri ye safhe. Dar mowred e navâr e porŝavande zamân e bârgiri ye safhe ham, afzun bar ân ce dar nosxehâ ye qadimi ye Fâyerfâks vojud dâŝt, mi tavân xod e navâr e neŝâni râ be navâr e porŝavande tabdil kard!

پیش‌تر، از کد ای گفتم، که برا یِ فعّال- (کُنا-) و غیرِفعّال‌کردن ِ لت ِ لمسی یِ رایانه نوشته شده بود. روحیّه یِ کنج‌کاوی و زیاده‌خاهی ی-ام، م'را بر آن داشت، تا با رونویسی از فرمان‌ها یِ آن کد، کد ای هم برا یِ تغییر ِ رزۆلوشن ِ نمایشگر به نویسم. خۆب، گام ِ نخست، گرفتن ِ پهنا یِ کنونی ِ رزۆلوشن از xrandr بود، که به کمک ِ grep آسان می شد. گزاره‌ها یِ شرطی برا یِ جای‌گزینی یِ رزۆلوشن هم آسان‌ترین بخش ِ کار بود.

امّا قدیمی‌بودن ِ کد باعث می شد، فرمان ای، که برا یِ نمایش ِ پیغام نوشته شده بود، کار نه کند. با جست‌ۆجو یِ بسیار توانستم مشکل را حل کنم، و لی آگاهی از فرمان ِ notify-send دریچه یِ تازه ای به رو ی-ام گشود. به کمک ِ این فرمان می توان برا یِ پیغام آیکن گذاشت، و یا آن را به دۆ بخش ِ عنوان ۆ متن تقسیم کرد.

کدِ زیر تنها برا یِ رایانه یِ خود ام نوشته شده، امّا می توان آن را، با اندک ای ویرایش، رو یِ هر رایانه ای با هر رزۆلوشن ای به کار برد. هدف ِ بعدی یِ من، نمایش ِ پیغام‌ها در بخش ِ بالایی، مانند ِ پیغام‌ها یِ تغییر ِ رۏشنایی یا صدا'ست.

Piŝtar, az kod i goftam, ke barâ ye faëãl- (konâ-) va ĝeyrefaëãl-kardan e lat e lamsi ye râyâne neveŝte ŝode bud. Ruhiyye ye konjkâvi va ziyâdexâhi y-am, ma’râ bar ân dâŝt, tâ bâ runevisi az farmânhâ ye ân kod, kod i ham barâ ye taĝyir e rezoluŝen e nemâyeŝgar be nevisam. Xob, gâm e noxost, gereftan e pahnâ ye konuni ye rezoluŝen az xrandr bud, ke be komak e grep âsân mi ŝod. Gozârehâ ye ŝarti barâ ye jâygozini ye rezoluŝen ham âsântarin baxŝ e kâr bud.

Ammâ qadimi-budan e kod bâes mi ŝod, farmân i, ke barâ ye nemâyeŝ e peyĝâm neveŝte ŝode bud, kâr ba konad. Bâ jostoju ye besiyâr tavânestam moŝkel râ hall konam, va li âgâhi az farmân e notify-send darice ye tâze i be ru y-am goŝud. Be komak e in farmân mi tavân barâ ye peyĝâm âykon gozâŝt, va yâ ân râ be do baxŝ e onvân o matn taqsim kard.

Kod e zir tanhâ barâ ye râyâne ye xod am neveŝte ŝode, ammâ mi tavân ân râ, bâ andak i virâyeŝ, ru ye har râyâne i bâ har rezoluŝen i be kâr bord. Hadaf e baëdi ye man, nemâyeŝ e peyĝâmgâ dar baxŝ e bâlâi, mânand e peyĝâmhâ ye taĝyir e rowŝanâi yâ sedâ’st.